Clusiusstichting

Japanse Tuinen: Traditie en Moderniteit

11 april 2007


Sprekers

Erik de Jong: Inleiding
Willem van Gulik: Japanese Garden Tradition
Wybe Kuitert: Gardening with Cherries in Ancient Japan
Christian Tschumi: The Modern Japanese Gardens of Shigemori Mirei


Toelichting op de lezingen

Japanse tuinen zijn een fascinerende vorm van landschapskunst met een universele schoonheid. Waarop stoelt deze schoonheid en waarom is de werking ervan zo sterk?
Geen beter seizoen dan de lente om deze vragen nog eens op te werpen. Als de natuur uit haar winterrust ontwaakt, geven het frisse voorjaarsgroen en de eerste bloesempracht ons nieuwe moed. In Japan was het vanouds de bloesem van de kersen die de werklust oprakelde en de boeren aan het voorjaarswerk zette. Nu zijn het huisvrouwen, kantoorpersoneel en studenten die in het voorjaar de matten uitrollen onder de bloeiende sierkersen en midden in Tokyo een middag doorbrengen met een picknick.
Het jaar begint. Want in Japan geeft de kersenbloesem het signaal tot de aanvang van het nieuwe jaar voor de belastingdienst en de scholen, die bij ons in januari of september een aanvang nemen. De nauwe relatie tussen natuur en mens is zelden tot een zo fijn vertakt complex uitgegroeid als bij de Japanners en hun kersen. Via de sierkersen leren we daarom begrijpen met welke diepe wortels de tuin in de Japanse geest door de eeuwen heen verankerd is gebleven.





De tuin is nog steeds een plaats voor poëzie, voor inspiratie in de schilderkunst, voor intellectuele of zelfs politieke speculatie, tot en met het denken aan de dood. Veel van wat niet meer met woorden te vatten is, vindt men in Japan nog steeds in vormen van tuinkunst uitgedrukt, zoals bij ons in de muziek. Van dat versluierde geheim lichten de Clusiuslezingen een tipje op.
Vooral in ons huidige technologische tijdperk raakt de tuin weer snaren van menselijke gevoeligheid. Met de heftige modernisering van Japan heeft de Japanse tuintraditie niets aan belang ingeboet. Binnen de lijnen van de traditie wordt gezocht naar nieuwe zeggingskracht, naar nieuwe expressie. Zo werd de geest van de nieuwe tijd nadrukkelijk het thema van de tuinontwerper Mirei Shigemori (1896-1975). Met krachtige gebaren en heldere kleuren heeft hij in de eerste helft van de vorige eeuw de Japanse tuin een nieuwe definitie gegeven. Een Japanse kunstcriticus refereerde bij één van zijn tuinen in mos en steen zelfs aan Mondriaan! De ontdekkingen van Shigemori hebben hun uitwerking niet gemist en hun grote invloed is in Japan in de latere landschapsarchitectuur van de twintigste eeuw te herkennen.

De Clusiuslezingen nemen u deze middag mee naar een Japan van sierkersen, mos en stenen, van boeren, keizers, kunstenaars en heel gewone mensen, van middeleeuwen tot 19-nu.


Sprekers:

Prof. Dr. Willem van Gulik
Universiteit Leiden

Prof. Dr. Erik de Jong
Clusiusleerstoel Universiteit Leiden/Universiteit Wageningen

Prof. Dr.Wybe Kuitert
Kyoto University of Art and Design/Research Center for Japanese Garden Art, Kyoto

Dr. Christian Tschumi
Swiss Federal Institute of Technology






Deze Clusiuslezingen werden mede mogelijk gemaakt door de Stichting Isaac Alfred Ailion Foundation, Leiden.



Terug

Home